Celal Bayar kimdir, hayatı hakkında bilgiler

Network

Yönetici
Yönetici
#1
Celal Bayar biyografisi

Türkiye Cumhurbaşkanı (Bursa, 1883 * İstanbul, 1986).

Ailesi 1877 yılında Plevne den gelerek Gemlik yakınlarındaki Umurbey köyüne yerleşen Mahmut Celal Bayar.ilk ve orta öğrenimini, köy de başöğretmen ve bir ara müftü olarak çalışan babası Abdullah Efendi’nin yanında yaptı. Gemlik’te mahkeme ve reji kalemlerinde bir süre çalıştıktan sonra, Bursa’ya giderek bir bankaya girdi; bu arada çeşitli özel okullarda öğrenimini sürdürdü, ikinci Meşrutiyet’in ilanından (1908) sonra, tabanını genişletmek isteyen İttihat ve Terakki Cemiyeti'nin Bursa’da açtığı şubede görev aldı; daha sonra İttihat ve

Terakki Cemiyeti’nin Bursa’da açtığı şubede görev aldı; daha sonra İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kurduğu gönüllü taburlarına katıldı. Kısa sürede li genel merkezin gözüne girmeyi başararak sırasıyla Bursa ve İzmir' deki İttihat ve Terakki şubelerine genel sekreter atandı. İzmir’de halkla yakın ilişkiler kurdu; bölgeyi dolaşarak Balkan savaşının nedenleri ve sonuçları konusunda halkı aydınlatmaya çalıştı; kooperatifçiliğin başlatılmasına, yeni okulların açılmasına önayak oldu. Halka Doğru adlı bir dernek kurarak, derneğin aynı adlı dergisinde Turgut Alp talana adıyla iktisat yazıları yayımladı.

Birinci Dünya savaşından sonra Osmanlı İmparatorluğu topraklarının bölüşülmesine karşı yurdun her yanında dernekler kurulmaya başlanınca, Celâl Bay ar Müdafaa-i ğına karşı örgütlemeye çalıştı. İşgalden sonra da etkinliğini sürdürerek, Aydın’ın geri alınması savaşımına katıldı ve Akhisar ulusal cephesi alay komutanlığına atandı.

1919 yılı sonlarına doğru Saruhan (Manisa) milletvekili seçilerek İstanbul’da Ocak 1920’de toplanan son Osmanlı Mebusan Menlisi’ne katı Büyük Millet Meclisi’ne. Bursa milletvekili olarak katıldı (1920). Aynı yıl İktisat Encümeni’nde mazbata muharriri (kararların gerekçelerini kaleme alan üye) olarak çalışırken iktisat bakanı vekilliğine getirildi.

Batı Cephesi açısından bir sorun olmaya başlayan Çerkez Ethem’le görüşmek için Kütahya’ya gönderilen heyete başkanlık etti. 1921’de iktisat bakanlığına getirildi. 1922’de dışişleri bakam vekilliği yaptı. Lozan Konferansı’na gönderilen ilk heyette danışman olarak yer alan Celâl Bayar, 1923’te İkinci T.B.M.M’ ne İzmir’den milletvekili seçildi (Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adayıydı). 1924’te Mübadele, İmar ve İskân Bakanlığı’na getirildi. Aynı yıl bakanlıktan ayrılarak, İş Bankası'nın kurulmasında görev aldı. 1932'de yeniden iktisat bakanı oldu. Seker sanayisi dışişleri bakanı vekilliği yaptı.

Lozan Konferansına gönderilen ilk heyette danışman olarak yer alan Celâl Bayar, 1923’te İkinci T.B.M.M’ ne İzmir'den milletvekili seçildi (Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adayıydı). 1924’te Mübadele, İmar ve İskân Bakanlığı’na getirildi. Aynı yıl bakanlıktan ayrılarak, İş Bankası’nın kurulmasında görev aldı. 1932’de yeniden iktisat bakanı oldu. Şeker sanayisinin kurulmasına ve kömür havzalarının işlerlik kazanmasına katkıda bulundu. 1937 yılında İsmet İnönü’ nün başbakanlıktan ayrılması üstüne, Cumhurbaşkanı Atatürk tarafından yeni hükümeti kurmakla görevlendirildi. Atatürk’ün ölümünden sonra cumhurbaşkanı seçilen İsmet İnönü döneminde de yeniden başbakanlığa getirildi ve görevini 25 Ocak 1939’a kadar sürdürdü. T.B.M.M’nin altıncı (1939) ve yedinci (1943) dönemlerinde, İzmir milletvekilliği yaptı.

DEMOKRAT PARTİ’NİN KURULUŞU

İkinci Dünya savaşından sonra Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, Türkiye’de çok partili döneme geçilmesini isteyince Celâl Bayar, Refik Korale tan, Fuat Köprülü ve Adnan Menderesle birlikte C.H.P. grup başkanlığına parti tüzüğünde ve bazı yasalarda değişiklik yapılması konusunda “Dörtlü Takrir” denilen bir önerge verdi, önergenin parti meclis grubu tarafından reddedilmesi üstüne, C.H.P’nden ve milletvekilliğinden istifa ederek, söz konusu üç arkadaşıyla birlikte Demokrat Parti’yi kurdu (7 Ocak 1946)

1946 seçimlerinde Celâl Bayar’ın yönetimindeki Demokrat Parti, 65 milletvekilliği kazandı; 1950 seçimlerindeyse 396 milletvekiliyle iktidara geldi ve Celâl Bayar Türkiye Cumhuriyeti’nin üçüncü cumhurbaşkanı oldu (1950). Demokrat Parti’nin 1954 ve 1957 seçimlerini de kazanmasıyla, 10 yıl süreyle cumhurbaşkanlığı yaptı.

1960 TAN SONRAKİ YILLAR

27 Mayıs 1960’ta ülkedeki kötüye gidişi önlemek için Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen devrim sonucunda, Celâl Bayar, iktidarın öbür sorumlularıyla birlikte tutuklanarak Yassıada mahkemesinde yargılandı ve idam cezasına çarpıldı (15 Eylül 1961); ama, yaşının ileriliği göz önünde tutularak (hüküm verildiğinde 77 yaşındaydı) cezası ömür boyu hapse çevrildi ve Yassıada’dan Kayseri cezaevine aktarıldı. 7 Kasım 1964’te de sağlık nedenlerinden ötürü serbest bırakıldı ve Bende Yazdım adı altında anılarını yayınladı.

1964’ten sonra zaman zaman bazı siyasal partileri desteklemek için düzenledikleri propaganda gezilerine çıkan Celâl Bayar, 1974 yılında eski Demokrat Parti’lilere siyasal hakları geri verilince, eski bir cumhurbaşkanı olarak senato üyesi olma hakkını kazandı; ama bu üyeliği kabul etmedi.
 

Son Konular

Üst